İslam’da Kölelik

İslam’a yönelik en çok yapılan eleştirilerden biri de kölelik konusudur. Çünkü, gerek İslam’ın kutsal kitabı olan Kuran, gerekse bu dinin kurucusu Muhammed, zaman zaman kölelerin azat edilmesini önermiş, bu yolun iyi olmasından bahsetmiş, ancak köleliğe hiçbir zaman karşı gelmemiştir.

Öte yandan, bazı İslami kesimler, ‘Muhammed’in, köleliği, “birden kaldırmak” işinin zor olması nedeniyle, “zamanla, yavaş yavaş kaldırmayı” tercih ettiğini, ancak buna ömrünün yetmediğini’ iddia ederler. Fakat bu sefer de, burada bulunan çelişkiyi göz ardı ederler.

Çelişki diyorum: Çünkü, her şeyi gücü yeten, her şeyin en iyisini düşündüğü iddia edilen bir varlık olan Allah’ın, böyle öncelikli bir konuyu pas geçip elçisini erken yaşta öldürmesi büyük bir çelişkidir. Eğer ki Muhammed, köleliği yavaş yavaş kaldırmak düşüncesine sahiptiyse, her şeyi gücü yeten, her şeyin en iyisini düşünen Allah, O’na daha fazla zaman verebilir, daha fazla yaşatabilirdi.

Olaya başka açıdan bakacak olursak; hakikatten de “köleliği kaldırmak” bu kadar zor muydu? İnceleyelim:

A-Öncelikle Allah için zor bir konu olamaz. İslam inancına göre O, her şeye gücü yetendir.

B-Öte yandan Muhammed, hangi kanunları birden kaldırmış, değiştirmiş veya eklemişti? :

1- Tanrı: Muhammed’in değiştirdiği en önemli şey Tanrı’dır. İslam öncesinde Mekke’de yüzlerce put vardı. Muhammed bunları ortadan kaldırarak Arap toplumunu, sureti düşünülemez ve dolayısıyla resmedilemez olan tek Tanrı’ya yöneltti. İslam’ı putperestlikten kurtararak, “modern ve sade putperestliğe” çevirdi. Daha öncesinde, yüzlerceyi bulan putların sayıları bir anda; Kabe, Hacer-ül Esved gibi 2-3 taneye, yani parmakla sayılabilecek kadar aza indi.

Bir Müslüman'ın Hacer-ul Esved'e olan saygısı

2- Din: Birinci maddenin devamı olarak; Putlar kalktı, Tanrı değişti, dolayısıyla din de değişti.

3- İbadetler ve Kıble: Bu da birinci ve ikinci maddenin devamı. Tanrı ve din değişti, kıble de değişti. Ki kıble bir kez de değişmedi: Önce Kâbe’ye, sonra Yahudilik’in kutsal şehri olan Kudüs’e, daha sonra tekrar Kâbe’ye çevrildi. Hatta bununla ilgili ayet bile var:

2. Bakara Suresi 142. Ayet:

İnsanlardan bir kısım beyinsizler: Yönelmekte oldukları kıblelerinden onları çeviren nedir? diyecekler. De ki: Doğu da batı da Allah’ındır. O dilediğini doğru yola iletir.

(Tabi ahlakı en iyi bildiği iddia edilen varlığın, düşünmekte haklı olan insanlara “beyinsizler” diye hitap etmesi ap ayrı bir konu. Dahası, her şeyi bilen varlık olan Allah’ın kıble konusunda bu kadar çelişkili davranması da ap ayrı bir vaka.)

4- Evlatlığı gerçek evlat sayma kültürü: Muhammed’in, Allah’ın emri olduğunu iddia ederek, İslam öncesi Arap toplumunda var olan ve son derece güzel bir kültür
olan “evlatlığı gerçek evlat sayma kültürü”nü yok ettiğini, bununla da kalmayıp Zeynep’i evlatlığı Zeyd’den boşatıp onunla evlendiğini biliyoruz.

Muhammed, şu ayetlerle “evlatlığı gerçek evlat sayma kültürü”nü ortadan kaldırmış:

33.Ahzab Suresi 5-6. Ayetler:

Onları (evlât edindiklerinizi) öz babalarına nisbet ederek çağırın. Allah yanında en doğrusu budur. Eğer babalarının kim olduğunu bilmiyorsanız, bu takdirde onları din kardeşleriniz ve görüp gözettiğiniz kimseler olarak kabul edin. Yanılarak yaptıklarınızda size vebal yok; fakat kalplerinizin bile bile yöneldiğinde günah vardır. Allah bağışlayandır, esirgeyendir.

Peygamber, müminlere kendi canlarından daha yakındır. O’nun eşleri de, müminlerin anasıdır. Akraba olanlar, Allah’ın Kitabına göre, (mirasçılık bakımından) birbirlerine diğer müminlerden ve muhacirlerden daha yakındırlar; ancak, dostlarınıza uygun bir vasiyet yapmanız müstesnadır. Bunlar Kitap’ta yazılı bulunmaktadır.

Şu ayetlerle de, Zeynep’i evlatlığı Zeyd’den boşatıp, yani yuvalarını yıkıp, O’nunla evlenmiştir:

33.Ahzab Suresi 36-40. Ayetler:

(Resûlüm!) Hani Allah’ın nimet verdiği, senin de kendisine iyilik ettiğin kimseye: Eşini yanında tut, Allah’tan kork! diyordun. Allah’ın açığa vuracağı şeyi, insanlardan çekinerek içinde gizliyordun. Oysa asıl korkmana lâyık olan Allah’tır. Zeyd, o kadından ilişiğini kesince biz onu sana nikâhladık ki evlâtlıkları, karılarıyla ilişkilerini kestiklerinde (o kadınlarla evlenmek isterlerse) müminlere bir güçlük olmasın. Allah’ın emri yerine getirilmiştir.

Allah’ın, kendisine helâl kıldığı şeyde Peygamber’e herhangi bir vebâl yoktur. Önce gelip geçenler arasında da Allah’ın âdeti böyle idi. Allah’ın emri mutlaka yerine gelecek, yazılmış bir kaderdir. O peygamberler ki Allah’ın gönderdiği emirleri duyururlar, Allah’tan korkarlar ve O’ndan başka kimseden korkmazlar. Hesap görücü olarak Allah (herkese) yeter.

Muhammed, sizin erkeklerinizden hiçbirinin babası değildir. Fakat o, Allah’ın Resûlü ve peygamberlerin sonuncusudur. Allah her şeyi hakkıyla bilendir.

(Tabi, Ahzab.40’ta “Muhammed, sizin erkeklerinizden hiçbirinin babası değildir” denilirken, Ahzab 6’da “Peygamberin eşleri, müminlerin anasıdır” deniyor, o ayrı )

Görüldüğü üzere Muhammed, kölelik kurumundan çok daha zor olan şeyleri değiştirmiş, eksiltmiş, eklemiş ve hatta ortadan da kaldırmıştır. Dolayısıyla da köleliği “yavaş yavaş kaldırmayı” tercih ettiğini iddia etmek de yanlıştır.

Kölelik, peygamber zamanında tam anlamıyla, sistemli bir biçimde uygulanmıştır. Köleler, –peygamber tarafından da- kullanılmış, kimi zaman pazarlarda satılmış, kimi zaman da savaşta müminlerin ellerine esir olarak geçen –ve genellikle kocası ve evlatları öldürülmüş- dişi köleler de (cariyeler) de eğlence ve seks aracı olarak kullanılmıştır.

Osmanlı'da harem

2.BAKARA SURESİ-178: Ey iman edenler! Öldürülenler hakkında üzerinize kısas yazılmıştır. Hür kişiye karşılık hür, köleye karşılık köle, dişiye karşılık dişi…,… öldürülür.

BAKARA SURESİ-221: Müşrik kadınlarla, onlar iman edinceye kadar evlenmeyin. Özgürlüğünden yoksun inanmış bir kadın, müşrik bir kadından -müşrik kadın sizin hoşunuza gitse de- çok daha hayırlıdır. Müşrik erkeklerle de onlar iman edinceye kadar nikâhlanmayın. İnanmış bir köle, müşrik bir erkekten -o hoşunuza gitse de- çok daha hayırlıdır. Bu müşrikler sizleri ateşe çağırır…

4.NİSA SURESİ-25: İnanmış hür kadınları nikâhlama genişliğine gücü yetmeyeniniz, ellerinizin altındaki genç, mümin köle kızlarından biriyle evlensin…Bu, köle ile evlenme yolu, günaha ve sıkıntıya girmekten korkanınız içindir. Sabretmeniz sizin için daha hayırlıdır…

NİSA SURESİ-3: Eğer (kendileriyle evlendiğiniz takdir de) yetimlerin haklarına riayet edememekten korkarsanız beğendiğiniz (veya size helâl olan) kadınlardan ikişer, üçer, dörder nikahlayın. Haksızlık yapmaktan korkarsanız bir tane alın; yahut da sahip olduğunuz (cariyeler) ile yetinin…

NİSA SURESİ-24: Harpte elinize geçmiş kadınlar(cariyeler) hariç olmak üzere, nikâhlı kadınlarla evlenmeniz de haram kılındı…

16. NAHL SURESİ-75: Allah şunu örnek olarak getirdi: Bir yanda hiçbir şeye gücü yetmeyen bir köle, diğer yanda tarafımızdan güzel bir rızık verdiğimiz, ondan gizli, açık olarak harcayan hür bir insan, bunlar hiç eşit olur mu? Bütün hamd, Allah’a mahsustur, fakat çokları bilmezler.

23. MÜ’MİNÛN SURESİ 5-6: Ve onlar ki, iffetlerini korurlar; Ancak eşleri ve ellerinin sahip olduğu (câriyeleri) hariç. (Bunlarla ilişkilerden dolayı) kınanmış değillerdir.

AHZAB SURESİ-50 : Ey peygamber, Biz, özellikle sana şunları helal kıldık: … Allah’ın sana ganimet olarak verdiklerinden sahibi bulunduğun cariyeyi…, …Peygamber kendisiyle evlenmek istediğinde, kendisini Peygamber’e hibe eden mümin bir kadını da öteki müminlere değil, yalnız sana özgü olmak üzere helal kıldık. Onlara eşleri ve elleri altındakiler hakkında neler farz kıldığımızı biz biliriz. Sana bir zorluk olmasın diyedir bu…

Sonsuz merhamet, eşitlik ve hoşgörü sahibi olduğu iddia edilen bir varlık, kendi sözü olan Nahl-75’te kendi yüceliğini kanıtlamak için, köleyle, özgür birisini kıyaslamakta ve “bunlar hiç eşit olur mu?” deyip bununla adeta övünmektedir. Savaşta kocası ve evlatları bile öldürülen kadınları, Peygamberine ve kendisine inananlara helal kılmakta, Peygamberine verdiği köle kadınları “ganimet” olarak nitelendirmektedir.

Sonuç olarak; İslam’ın kendisini köleliğe karşı savunabilmesi için, köleliği daha baştan kaldırmış olması gerekirdi. İnsanlığa, barış, şefkat, huzur, merhamet vs. getirmek için geldiği iddia edilen bir kurumun, böylesine öncelikli bir konuda durması gerekirken, “evlatlığı gerçek evlat sayma kültürü”nü ortadan kaldırmak, “evlatlığını boşattığı bir kişiyi Peygamberiyle evlendirmek”, “Peygamberinin ve kendisinin yolundan gidenlerin cinsel hayatı” vb. konularla ilgilenmesi oldukça düşündürücüdür. Bu yüzden, Kuran’ın ilahi bir söz olduğu iddiası bir kez daha gözden geçirilmelidir.